newspull Ενεργοποιήστε τις ειδοποιήσεις μας
26 Μαΐου 1453
Αυτά που θα γράψω εδώ, τα έχω από χειρόγραφο που διαβάστηκε στο Άγιον Όρος, και από στόμα ανθρώπων που δεν έλεγαν ψέματα. Να τα πιστέψετε ή να μη τα πιστέψετε, στο χέρι σας· εγώ τα λέω όπως τα έχω ακούσει, χωρίς να προσθέσω ούτε να αφαιρέσω.
Εκείνη τη νύχτα, την εικοστή έκτη του Μαγιού, έτους σωτηρίου χιλίων τετρακοσίων πενήντα τριών, η Βασιλεύουσα δεν κοιμόταν. Από τις έξι του Απρίλη χτυπιόταν η Πόλη από τα μεγάλα κανόνια του σουλτάνου, κι η γη έτρεμε σαν κορμί αρρώστου, κι ο αέρας βαρύς από μπαρούτη και στάχτη. Τα τύμπανα των Οθωμανών δεν σταματούσαν ούτε τη νύχτα· χτυπούσαν έναν ρυθμό άγριο, σαν μαύρη καρδιά που δεν ξέρει ανάπαυση.
Πάνω στα τείχη στεκόταν ο Νικήτας ο γραμματικός, που ήξερε λίγα λατινικά και είχε γράψει άλλοτε τίτλους σε χρυσόχαρτα για δεσπότες. Τώρα κρατούσε δόρυ, κι είχε ξεραμένο αίμα στο χέρι αντί για μελάνι. Το πρόσωπό του είχε χαρακωθεί από τις άγρυπνες νύχτες, μα τα μάτια του έμεναν ανοιχτά, σαν να φοβόντουσαν τι θα έβλεπαν οι άλλοι αν αυτά έκλειναν.
Πριν από λίγες μέρες είχε μπει στον Κεράτιο Κόλπο ένα μικρό πλοίο. Δεν έφερε σωτηρία· έφερε αυτή την αλήθεια: πως δεν ερχόταν κανένας στόλος, καμία μεγάλη δύναμη.
«Η Πόλη είναι μόνη της», μουρμούρισε ο Νικήτας, κι η λέξη βγήκε σαν προσευχή και σαν κατάρα, κι ο αέρας την πήρε και την έσβησε.
Εκείνες τις μέρες κυκλοφόρησε από στόμα σε στόμα κι άλλο νέο, βαρύτερο. Βγήκαν σε λιτανεία με την εικόνα της Παναγίας να γυρίσουν τους δρόμους, κι η εικόνα γλίστρησε και έπεσε στο χώμα. Οι παλιοί της Πόλης, εκείνοι που θυμούνταν τα λόγια των παππούδων τους, δεν το πήραν για ατύχημα.
«Η Παναγιά φεύγει», ψιθύριζαν οι γυναίκες κι εσταυροκοπιούνταν.
*
Μέσα στην Αγία Σοφία, στον μεγάλο ναό που είχε δει βασιλείς και στέψεις, λιτανείες και θρήνους αμέτρητους, γονατιστή ήτανε στα πλακόστρωτα η Δέσποινα, που η γειτονιά τη φώναζε Γερόντισσα. Είχε ζήσει φωτιές, σεισμούς, λιμούς· μα τέτοιο βάρος δεν το είχε ξανανιώσει. Στην ψυχή της η Πόλη δεν ήτανε πέτρες και καλντερίμια· ήτανε ζωντανό σώμα, κι η Αγία Σοφία η καρδιά του.
Κρατούσε ένα κερί. Έτρεμε στο χέρι της, κι αν έτρεμε από τα γερασμένα κόκαλά της ή από τη γη που βούιζε από τα κανόνια, αυτό δεν το ήξερε.
«Παναγιά μου, μη μας αφήσεις», έλεγε χαμηλά, με το στόμα κοντά στο εικονοστάσι, εκεί όπου κάποτε στέκονταν οι χρυσοστόλιστες εικόνες, πριν τις κρύψουν.
Κοντά στον νάρθηκα ήτανε κι ένα παιδί. Τον έλεγαν Μιχαήλ, μα οι δικοί του τον φωνάζαν Μιχάλη. Δεν θα ‘χε κλείσει τα δεκαπέντε, κι είχε μεγαλώσει μέσα στην πολιορκία· δεν πρόλαβε να δει την Πόλη χωρίς τύμπανα και σκιές. Στην καρδιά του η Κωνσταντινούπολη ήτανε πάντα ένας τόπος νυχτερινός, με φόβο θαμμένο στις αυλές και στα στενά σοκάκια.
*
Μια βαριά ομίχλη, παράξενη για εκείνη την εποχή, είχε κουρνιάσει πάνω από την Πόλη εκείνες τις μέρες. Κι εκείνη τη νύχτα, για λίγο, σαν να υποχώρησαν οι φωνές πίσω από ένα πέπλο, σαν να απλώθηκε μια σιωπή που δεν ήτανε ησυχία, μα κάτι άλλο, βαρύτερο.
Ο Νικήτας σήκωσε τα μάτια προς την Αγία Σοφία.
Κι εκεί είδε αυτό που θα έλεγε αργότερα στη γυναίκα του με φωνή τρεμάμενη, κι όσοι ήταν γύρω του το είδαν κι αυτοί, μα κανείς δεν μίλησε.
Πάνω από τον μεγάλο τρούλο, εκεί που η πέτρα σμίγει τον ουρανό, άναψε ένα φως. Δεν ήτανε αυγή, γιατί η αυγή ήτανε ακόμα μακριά. Δεν ήτανε φωτιά, γιατί δεν ανέβαινε καπνός. Ήτανε ένα φως λευκογάλαζο, σαν να έβγαινε από μέσα από τις πέτρες, σαν να είχε ανάψει εκεί ψηλά ένας αόρατος λύχνος.
«Παναγιά μου», έκανε ο Νικήτας, κι το στόμα του έμεινε ανοιχτό χωρίς άλλη λέξη.
Οι άντρες γύρω του στάθηκαν. Για λίγο δεν ακούστηκε τίποτα παρά ο αέρας που περνούσε από τις πολεμίστρες. Κάποιος εσταυροκοπήθηκε. Κάποιος ψιθύρισε μια προσευχή. Κάποιος άλλος, πιο σκληρός, είπε: «Είναι σημάδι πως μας αφήνει». Κι ένας τρίτος, πιο ήσυχος, είπε: «Είναι η χάρη της που μένει».
Ο καθένας έβλεπε στο φως ό,τι κουβαλούσε μέσα του.
Κι εκείνοι που στέκονταν έξω από τα τείχη, στο οθωμανικό στρατόπεδο, το ίδιο φως το είδαν κι αυτοί, κι το πήραν για σημάδι πως η Πόλη ήτανε πια δική τους. Τέτοια είναι τα σημεία: δεν ανήκουν σε κανέναν, κι ανήκουν σε όλους.
*
Μέσα στην Αγία Σοφία, η Δέσποινα είδε από τα ψηλά παράθυρα μια λάμψη να πέφτει μέσα στον ναό, σαν να άνοιξε για μια στιγμή ο ουρανός. Τα χρυσά ψηφιδωτά, όσα είχαν απομείνει, φάνηκαν να ξαναζωντανεύουν. Η μορφή του Χριστού στον θόλο, μισοσβησμένη από τον χρόνο και τους αγώνες, έδειξε σαν να φωτίστηκε από μέσα. Η γριά έσκυψε πιο κάτω, κι έκλαιγε σιωπηλά. Τα δάκρυα κυλούσαν στις ρυτίδες, κι ο αέρας γύρω της μύριζε κερί και υγρή πέτρα.
«Μη μας εγκαταλείψεις, Κυρά μου», έλεγε.
Ο μικρός Μιχαήλ σήκωσε κι αυτός τα μάτια. Δεν ήξερε από θρύλους, ούτε από λόγια για παπάδες που χάνονται σε τοίχους και άγγελους που ανοίγουν θόλους· αυτά θα τα πουν αργότερα οι άνθρωποι, όταν θα γυρεύουν να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη τους. Τώρα έβλεπε μόνο ένα φως στον τρούλο, κι ένιωθε πως κάτι μεγάλο περνούσε από πάνω τους και θα έφευγε. Δεν είπε τίποτε· έμεινε ακίνητος, με τα χέρια κρεμαστά στα πλευρά, σαν παιδί που για πρώτη φορά βλέπει τον ουρανό να αλλάζει πρόσωπο.
*
Τα τύμπανα ξανάρχισαν πιο δυνατά.
Το φως στον τρούλο έσβηνε σιγά σιγά, σαν κανδήλι που τελειώνει το λάδι. Πρώτα έγινε μικρότερο. Κι ύστερα μαζεύτηκε. Κι ύστερα δεν ήτανε πια.
Ο Νικήτας κατέβηκε από το τείχος, βρήκε μια γωνιά στα λιθόστρωτα και κάθισε. Ήρθαν στον νου του τα λόγια που είχε αντιγράψει κάποτε σε παλιό χειρόγραφο· πως ο Ιουστινιανός, όταν πρωτομπήκε στην Αγία Σοφία, είπε: «Νενίκηκά σε, Σολομών». Έριξε το βλέμμα κάτω, στη λάσπη και στα κουρέλια των στρατιωτών.
Η Δέσποινα έμεινε εκεί που ήτανε, με το σβησμένο κερί στο χέρι, και κοίταζε ψηλά στον θόλο, εκεί που τώρα δεν ήτανε τίποτα παρά σκοτάδι.
Ο μικρός Μιχαήλ βγήκε από τον νάρθηκα. Στάθηκε λίγο στον δρόμο, κοίταξε τον ουρανό. Ο τρούλος της Αγίας Σοφίας στεκόταν μαύρος μέσα στη νύχτα, χωρίς φως.
Κι ύστερα έκανε το σταυρό του και πήγε προς τα τείχη, να βρει τους δικούς του.
Κι όσοι έζησαν εκείνες τις ώρες, άλλος στα τείχη, άλλος μέσα στον ναό, άλλος σε κάποιο στενό καλντερίμι της Βασιλεύουσας, πήραν μαζί τους εικόνες και λόγια και φόβους, κι από αυτά γεννήθηκαν ύστερα οι θρύλοι· για παπάδες που χάθηκαν στον τοίχο, για άγγελους που στάθηκαν πάνω από τον τρούλο, για φώτα που άναψαν και έσβησαν πάνω από την Αγία Σοφία.
ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ
Οι αναρτήσεις που γίνονται από το διαδίκτυο τα κείμενα και οι φωτογραφίες (με σχετική σημείωση της πηγής) θεωρούμε ότι είναι δημόσια.Αναρτήσεις η αναδημοσιεύσεις, από άλλες πηγές που αναρτώνται σε αυτό το blog εκφράζουν αυτούς που τις υπογράφουν.Αν υπάρχουν πνευμ.δικαιώματα παρακαλούμε ενημερώστε μας για την αφαίρεση τους(των αναρτήσεων ή αναδημοσιεύσεων).Ενημερώστε μας άμεσα εάν θίγεστε απο κάποια ανάρτηση ώστε να την αφαιρέσουμε.
Εισαγωγικός Σχολιασμός (μπλέ γράμματα)
Σε ορισμένες αναρτήσεις υπάρχει περίπτωση σαν πρόλογος να υπάρχει δικός μας σχολιασμός.Αυτή είναι η δική μας άποψη για το θέμα και δεν υποχρεώνουμε κανέναν να την διαβάσει...
---
Τα σχόλια αντιπροσωπεύουν την προσωπική γνώμη των συγγραφέων τους και όχι αυτή του newspull.Μη κόσμια και προσβλητικά σχόλια θα διαγράφονται όπου αυτά εντοπίζονται(ενημερώστε μας και εσείς εάν χρειαστεί).